دوازدهمین سالیاد درگذشت استاد مصطفی اعتمادی با عنوان «یاد یاران»، در تاریخ ۲۹ عقرب ۱۴۰۵ در شهرک علیآباد برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده یاران، همسنگران و عموم مردم، به میزبانی ستاد مردمی و خانواده ایشان برگزار گردید. برنامه با قرائت آیاتی از کلام الله مجید توسط قاریان محترم آغاز شد.
سپس مجری برنامه، داکتر ابراهیمی، ضمن خوشآمدگویی به شرکتکنندگان، در مقدمهای بر جنبههای مختلف زندگی سیاسی، فرهنگی و اجتماعی استاد اعتمادی تمرکز کرد.
در بخش نخست برنامه، آقای اسلامی با بیان خاطراتی از استاد اعتمادی، به ویژگیهای شخصیتی و اجتماعی ایشان پرداخت. وی اظهار داشت: استاد اعتمادی همواره مردم را به وحدت و هماهنگی دعوت میکرد و خود در این مسیر پیشگام بود؛ چنانکه با تشکیل حزب وحدت اسلامی، این آرمان وی محقق شد. وی همچنین بر جایگاه برجسته اعتمادی به عنوان عضو شورای مرکزی حزب وحدت اسلامی تأکید کرد.
آقای اسلامی در ادامه افزود: اعتمادی از بیمهریهای یاران خود رنج بسیاری برد. با وجود اینکه وی در دو انتخابات ولسیجرگه پیروز شده بود، اما به دلیل عدم حمایت یاران و کارشکنیهای رقبا، از جایگاه خود کنار گذاشته شد و حق مسلم وی سلب گردید.
سخنران بعدی، داکتر جمال انصاری بود که ضمن بزرگداشت یاد شهدا، به برخی از ویژگیهای استاد اعتمادی اشاره کرد. وی گفت: خوشنامی سیاسی و مسئولیتپذیری اجتماعی از شاخصههای بارز ایشان بود. این مسئولیتپذیری همواره در راستای ایجاد وحدت و هماهنگی میان مردم صورت میگرفت. وی ضمن اشاره به وضعیت کنونی افغانستان، خاطرنشان کرد که رویکردهای منفعتطلبانه و نبرد بر سر منافع شخصی، چپن انداختن و رعیت شدن بیقید و شرط مشکل مردم را حل نکرده و نخواهد کرد. وی تأکید کرد برای عبور از وضعیت موجود و بازپسگیری حقوق از دست رفته مردم، باید از رهبران سیاسی حمایت کرد، نه اینکه به تخریب آنان پرداخت.
در ادامه برنامه، دکلمهای تأثیرگذار از «فرشته اکبری»، دختر ده ساله افغانستانی، در باب محرومیت دختران از تحصیل اجرا شد. وی با بیان مشکلات و محدودیتهای تحصیلی دختران در افغانستان و همچنین وضعیت دختران فاقد مدرک شناسایی در ایران، پرسشهای خود را خطاب به مسئولان مطرح کرد: «گناه ما چیست که در هر دو کشور از تحصیل محروم هستیم؟ در افغانستان به جرم جنسیت و در ایران به دلیل نداشتن برگه هویت، از تعلیم و تربیت محروم شدهایم! آیا گناه ما این است که در افغانستان به عنوان یک دختر و در ایران به عنوان کودکی بیهویت زاده شدهایم؟ امیدواریم فریاد ما را وجدانهای بیدار و انسانهای دلسوز بشنوند و کاری برای ما انجام دهند.»
در بخش دیگری از مراسم استاد احمدی با بزرگداشت یاد شهید وحدت ملی، استاد مزاری و یاران عدالتخواه وی، در سخنانی نکاتی را درباره استاد اعتمادی مطرح کرد. وی اظهار داشت: اعتمادی از علمای نامداری بود که با درک عمیق از نیازها و آرمانهای مردم، با وجود سختیها و مرارتهای فراوان، استوار ایستاد.

استاد احمدی افزود: در افغانستان متأسفانه شرایطی حاکم بود که زبان علیه زبان، قوم علیه قوم و مذهب علیه مذهب، جنگ و جهاد اعلام میکردند. در چنین شرایطی، شخصیتهای برجستهای همچون شهید مزاری و یارانش، از جمله استاد مصطفی اعتمادی، در برابر این تفکرات ایستادگی کردند و بسیاری در این راه جان خود را فدا کردند. این شخصیتها با شکستن تابوها و پرداخت هزینههای سنگین، برای تحقق آرمانهای مردم مبارزه کردند. در دوران نزاعهای داخلی، اعتمادی و یارانش بر ضرورت وحدت و هماهنگی تأکید داشتند و بر این اساس، با هدایت رهبرانی همچون شهید استاد عبدالعلی مزاری، حزب وحدت اسلامی در بامیان شکل گرفت.
اعتمادی یاران و همسنگران بسیاری داشت؛ بزرگانی همچون استاد واعظی شهرستانی، استاد حکیمی غزنوی، استاد عرفانی، آیتالله پروانی، استاد محقق و مرد اندیشه و قلم، استاد دانش. تجلیل از اعتمادی و استاد مزاری و یاد یاران، در واقع تجلیل از نیم قرن مبارزه علیه استبداد، تبعیض و بیعدالتی است.
سخنران بعدی مراسم، استاد شیوا بود که نکات چندی را درباره استاد اعتمادی و شکلگیری خط عدالتخواهی بیان کرد. وی گفت: از آنجا که این مراسم با عنوان «یاد یاران» برگزار شده است، اگر بخواهیم پیرامون هر یک از این شخصیتهایی که تصویرشان را در بالای جایگاه میبینیم صحبت کنیم، ساعتها وقت نیاز دارد.
وی افزود که سه مجموعه در تکوین و شکلگیری خط عدالتخواهی در سه نقطه کانونی و زمانی نقشآفرینی کردند:
۱. مجموعهای از افراد آگاه در شهر کابل؛
۲. مجموعهای از فضلا و طلاب در شهرهای مشهد و قم؛
۳. مجموعهای از علما و فضلا در حوزه بزرگ نجف.
در شهر کابل، افرادی مانند آیتالله پروانی، سید میرعلی احمد حجت، شهید مبلغ، استاد خلیلی، استاد شفق، استاد حکیمی، شهید بصیر مالستانی، قسیم اخگر و شماری دیگر نقش برجستهای داشتند و این مجموعه در شکلدهی جنبش عدالتخواهی در آن شهر مؤثر بود.
در مشهد، اشخاصی مانند استاد اعتمادی، صابری لعلی، سجادی لعلی، معصومی لعلی، رضایی شیخمبرانی، اعتمادی هزارهها و دیگران در تشکیل «جنبش مستضعفین» نقش داشتند.
در نجف اشرف نیز شخصیتهایی امثال استاد عرفانی، علامه مدرس افغانی، حسینی دره صوفی، سید غلامحسین موسوی و دیگر بزرگان، در تشکیل هیئت حسینی به نام «شبابالهزاره» نقش داشتند که برخی از آنان به خاطر این اقدام، به درخواست نماینده وقت حکومت افغانستان مورد غضب حکومت وقت عراق قرار گرفته و از آن کشور اخراج شدند.
شهید مزاری در سال ۱۳۵۴ ضمن ورود به ایران و فراگیری دروس حوزوی، به فعالیت سیاسی پرداخت و سپس طی سفری به حوزه نجف، جنبش عدالتخواهی را بدینسان سامان داد و با جریانهای مختلف ارتباط برقرار کرد.
وی در ادامه تأکید کرد که استاد اعتمادی در شکلگیری سه جریان اثرگذار نقش داشت: تشکیل «جنبش مستضعفین» در مشهد، تشکیل «سازمان نصر» در قم و تشکیل «حزب وحدت اسلامی» در بامیان در سال ۱۳۶۸.
استاد شیوا در ادامه به دستاوردهای این تشکیلات برای مردم اشاره کرد و گفت: جنبش عدالتخواهی به رهبری شهید مزاری در کابل و مقاومت سه ساله آن در این شهر، مردم ما را از انزوای تحمیلی خارج کرده و وارد گفتمان سیاسی، نظامی و اجتماعی نمود. نقش و سهم ۲۰ درصدی مردم هزاره و شیعه در دوره ۲۰ ساله جمهوریت و به رسمیت شناخته شدن مذهب این مردم، به برکت مقاومت غرب کابل بود. در امتداد مقاومت غرب کابل، مقاومت بامیان، دره صوف و جایجای هزارستان نیز قابل توجه است.
وی در پایان هشدار داد: وضعیت امروز بههیچوجه برای مردم ما قابل قبول نیست. تغییر ترکیب جمعیتی، غصب خانههای مردم، کوچ اجباری، انکار مذاهب مختلف در افغانستان توسط رهبری گروه حاکم، ترورهای هدفمند و گرسنگی دادن عمدی به مردم افغانستان، به هیچ وجه قابل پذیرش نبوده و نیست. تجربه ثابت کرده است که حکومتهای مستبد و ظالم پایدار نخواهند ماند و کشور را به سوی بحرانهای بیشتر سوق خواهند داد.
سخنران پایانی مراسم، حاجی موسی رضایی بود. وی نخست دوازدهمین سالگرد استاد اعتمادی را به عموم مردم، همسنگران، همرزمان و خانواده ایشان تسلیت گفت. استاد رضایی ضمن بیان ویژگیهای طلاب جوان دهه ۶۰ در مشهد، از افراد شاخصی همچون سید عبدالحمید سجادی و مصطفی اعتمادی یاد کرد که برای مردم خود فکر و اندیشه داشتند.
استاد رضایی افزود: یکی از ویژگیهای بارز استاد اعتمادی، تدبر، تفکر و اندیشه پیش از اقدام به هر کار بود؛ بهگونهای که برآیند کار را نیز دقیق و با در نظرداشت جوانب محاسبه میکرد. دومین ویژگی ایشان، انگیزهساز بودن بود؛ او علاوه بر داشتن انگیزه، به دیگران نیز انگیزه میبخشید و ویژگی دیگر ایشان، اهل عمل بودن بود.

ویژگی چهارم استاد اعتمادی، شجاعت و بیباکی ایشان در برابر بیعدالتی بود؛ وی همواره از هرگونه ظلم انتقاد میکرد و در این مسیر هزینههای بسیاری را نیز متقبل شد. بیمهریهایی که از سوی برخی افراد نسبت به ایشان صورت گرفت، دقیقاً ناشی از همین اعتراضات و ایستادگی در برابر بیعدالتی بود. این ویژگی، باعث انزوا و گوشهنشینی ایشان در دوره جمهوریت شد؛ بهگونهای که وی در دو دوره انتخابات از روند دو انتخابات حذف گردید که این امر ناشی از عدم حمایت یاران و همسنگران و در واقع پیامد نگاه انتقادی و اهل تملق نبودن ایشان بود. این روحیه از آغاز فعالیت تا لحظهای که به سوی معبود خود شتافت، در وی ماندگار بود؛ تا آنجا که دوستانش در مشهد، به همین سبب لقب «فدرل کاسترو» را به ایشان داده بودند.
آقای رضایی همچنین نسبت به اوضاع جاری کشور اظهارات قابل تأملی داشت. وی گفت: محرومیت زنان و دختران از تحصیل به جرم جنسیت، کوچهای اجباری، غصب خانهها و نادیده گرفتن حضور بیش از ۱۰ میلیون پیروان شیعه امامیه و یک میلیون پیروان شیعه اسماعیلیه، با اصول اسلامی و همکشوری سازگار نیست. این انحصارطلبی و فشار بر اقوام هزاره، تاجیک و ازبیک، دیر یا زود افغانستان را به بنبست خواهد کشانید.
وی با استناد به گزارشهای منتشر شده توسط نهادهای بینالمللی و نتایج نظرسنجیها از مردم افغانستان افزود: بر اساس این گزارشها، بیش از ۹۵ درصد مردم افغانستان (اعم از پشتون، تاجیک، ازبیک و هزاره) از عملکرد و حاکمیت فعلی رضایت ندارند. از این رو، گروه حاکم هم فاقد مشروعیت داخلی و هم فاقد مشروعیت بینالمللی است و با گذشت پنج سال از سلطه این گروه، هیچیک از کشورهای همسایه آن را به رسمیت نشناختهاند؛ به طوری که افغانستان تاریخیترین دوره انزوای منطقهای و بینالمللی خود را در جهان سپری میکند.
آقای رضایی همچنین با اشاره به دکلمه دختر خردسال — که به محرومیت دختران از تحصیل در افغانستان به جرم جنسیت و در ایران به دلیل نداشتن مدرک هویتی پرداخته بود — گفت: تلاشهایی در این زمینه صورت گرفته و در برخی موارد، با صدور مجوز حضور در مدارس دولتی، مشکل برخی حل شده است؛ اما متأسفانه هنوز برخی کودکان در سن تحصیل، از آموزش محروم هستند. بهتر بود مسئولان مربوطه، تسهیلات لازم برای دریافت خدمات تحصیلی را برای این دسته از کودکان در مدارس دولتی، حتی با دریافت هزینه، فراهم میکردند. وی تأکید کرد: محرومیت از تحصیل به هر دلیلی، در کشوری که امالقرای جهان اسلام است و در برابر استکبار جهانی و کشورهای اتمی جانانه ایستاده، با جایگاه و شأن آن سازگار نیست و امیدواریم این مشکل بهسرعت مرتفع گردد.
این مراسم با دعاییه حاجی احسانی به پایان رسید.















